ปัญหาหัวใจ ภัยร้ายใกล้ตัว

อาการเจ็บหน้าอก เป็นอาการหนึ่งที่บ่งบอกถึงความผิดปกติในร่างกาย ที่หลายคนสงสัยว่า เป็นอาการของโรคหัวใจหรือไม่ แต่อาการเจ็บหน้าอกนั่นมีหลายรูปแบบ แต่ละรูปแบบจะสามารถวินิจฉัยแยกโรคได้แตกต่างกัน

. . . แล้วแบบไหนล่ะ ที่เป็นอาการที่บ่งบอกโรคหัวใจ ? . . .

อาการเจ็บหน้าอก ไม่ได้เป็นอาการที่บ่งบอกถึงโรคหัวใจเพียงอย่างเดียว สาเหตุการเจ็บหน้าอกอาจเกิดจากอวัยวะอื่นก็เป็นได้ เพื่อความเข้าใจที่ง่ายขึ้น จึงขอแบ่งอาการของการเจ็บหน้าอกตามระบบต่าง ๆ ของร่างกาย

 

ระบบแรก ระบบหัวใจและหลอดเลือด

1. อาการเจ็บหน้าอกจากกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจตาย  ลักษณะอาการที่บ่งบอก คือ1,2,3
•   เจ็บแน่นหน้าอกเหมือนมีอะไรมาบีบรัด หรือ กดทับ อาจปวดร้าวไปที่แขน ไหล่ กรามทางด้านซ้าย หรือหลัง

•   เหงื่อออก ตัวเย็น เป็นลม หมดสติ หรือหายใจไม่สะดวก ร่วมด้วย

•    มักเกิดอาการ ขณะออกแรง ออกกำลังกาย อากาศเย็น หรือการแสดงออกของอารมณ์ เช่น ตกใจ ตื่นเต้น หรือ โกรธ และอาการจะทุเลาลงเมื่อได้นั่งพัก หยุดออกแรง

 

เกร็ดความรู้:

ปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ คือ มีประวัติการสูบบุหรี่, มีระดับไขมันในเลือดสูงผิดปกติ (Cholesterol หรือ LDL cholesterol), โรคความดันโลหิตสูง (ความดันโลหิตมากกว่า 140/90 มิลลิเมตรปรอท), โรคเบาหวาน, มีบุคคลในครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ (ผู้ชายอายุน้อยกว่า 55 ปี ผู้หญิงอายุน้อยกว่า 65 ปี)2ไม่ออกกำลังกาย และบริโภคแอลกอฮอล์ที่มากเกินไป

2. อาการเจ็บหน้าอกจากความผิดปกติของหัวใจอื่น ๆ1,2,3
2.1 ภาวะเยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ (Pericarditis) มีอาการเจ็บหน้าอกแบบเสียดแทง มักเกิดบริเวณยอดอก มักสัมพันธ์การหายใจหรือการไอ และการเปลี่ยนอิริยาบถ คือ มีอาการมากขึ้นในท่านอน และทุเลาลงในท่านั่งเอนตัวไปข้างหน้า
2.2 ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Arrhythmia) มีอาการเจ็บหน้าอกได้บ้าง แต่มักพบว่ามีอาการใจสั่นมากกว่า จากการเต้นของหัวใจที่เร็วผิดปกติ
2.3 ภาวะการฉีดขาดของหลอดเลือดแดงใหญ่ที่เลี้ยงหัวใจเฉียบพลัน (Acute aortic dissection) มีอาการเจ็บหน้าอกเกิดขึ้นแบบทันทีทันใดและรุนแรงตั้งแต่เริ่ม เกิดบริเวณกลางหน้าอกหรือปวดทะลุไปกลางหลัง

 

ระบบที่สอง ระบบทางเดินอาหาร1,2

1. โรคแผลในกระเพาะอาหาร (Peptic ulcer หรือ Duodenal ulcer) มักมีอาการเจ็บแสบร้อน หรือจุกเสียดบริเวณลิ้นปี่ อาการจะสัมพันธ์กับการรับประทานอาหาร โดยเฉพาะอาหารรสจัด
2. โรคกรดไหลย้อน (Gastro-esophageal reflux disease) มีอาการแสบร้อนบริเวณลิ้นปี่หรือยอดอก เรอเปรี้ยว มักสัมพันธ์กับท่าทางและมื้ออาหาร อาการจะมากขึ้นเวลาเอนตัวนอนหลังอาหาร

 

ระบบที่สาม ระบบทางเดินหายใจ1,2

1. โรคเยื่อหุ้มปอดอักเสบ (Pleutitis) เป็นอาการเจ็บหน้าอกที่มีลักษณะเฉพาะ เจ็บแบบแปลบเหมือนมีอะไรมาเสียดแทง และสัมพันธ์กับการหายใจ จึงเรียกว่า Pleuritic pain
2. ภาวะปอดรั่ว (ภาวะที่มีอากาศเข้าไปแทรกอยู่ภายในช่องปอด จนเบียดเนื้อปอด) จะมีอาการเจ็บจากการฉีกขาดของเยื่อหุ้มปอด มักเกิดขึ้นแบบเฉียบพลัน และเป็นเพียงข้างเดียวร่วมกับมีอาการเหนื่อยหอบ หายใจลำบาก
3. ภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด เป็นอาการเจ็บหน้าอกแบบแปลบ ๆ เป็นมากขึ้นเมื่อหายใจเข้า-ออกลึก ๆ และมีอาการเหนื่อยหอบร่วมด้วย

 

ระบบที่สี่ ระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ1,2

1. โรคกระดูกอ่อนซี่โครงอักเสบ (Costochondritis หรือ Tietze’s syndrome) มีอาการเจ็บหน้าอกเฉพาะที่ ซึ่งสามารถระบุตำแหน่งที่เจ็บได้ชัดเจน อาการเจ็บจะมากขึ้นเมื่อเคลื่อนไหวหรือหายใจลึก และมีจุดกดเจ็บ
2. กลุ่มอาการกดรัดของหลอดเลือดและเส้นประสาทบริเวณทางออกช่องอก (Thoracic outlet syndrome) อาจทำให้เกิดอาการเจ็บหน้าอกได้ แต่ส่วนใหญ่จะมีอาการเจ็บบริเวณแขนและมีอาการชาร่วมด้วย
3. โรคงูสวัด (Herpes zoster) จะมีอาการปวดแสบร้อนตามแนวเส้นประสาทที่มีการอักเสบ หากเกิดในแนวเส้นประสาที่ผ่านหน้าอกจะทำให้เกิดอาการเจ็บได้ แต่จะเจ็บเพียงข้างเดียวเท่านั้น

 

ระบบที่ห้า ภาวะทางจิตใจ2

อาการเจ็บหน้าอกจากภาวะความเครียด วิตกกังวล หรือ ซึมเศร้า จะมีลักษณะการเจ็บหน้าอกแบบแปลบ ๆ หรือเจ็บแบบเข็มแทง บริเวณหน้าอกซีกซ้าย สามารถระบุจุดที่เจ็บได้ ไม่สัมพันธ์กับการออกกำลังกาย และพบว่ามีการหายใจไม่เต็มอิ่ม

 

ตารางสรุปอาการเจ็บหน้าอกจากสาเหตุต่าง ๆ

สาเหตุ อาการ ตำแหน่ง ช่วงเวลา อาการร่วมอื่น ๆ
 กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด เจ็บแบบบีบรัด

แน่นหน้าอก

กลางหน้าอก ร้าวไปแขน กรามข้างซ้ายหรือหลัง ขณะออกแรงหรือออกกำลัง เหงื่อออก ตัวเย็น เป็นลม หรือหายใจไม่สะดวก
เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ เจ็บแบบเสียดแทง

 

ยอดอก สัมพันธ์กับการหายใจหรือการไอ เป็นมากขึ้นเมื่อนอนราบ ทุเลาเมื่อนั่งเอนตัวไปข้างหน้า
หัวใจเต้นผิดจังหวะ อาจมีอาการเจ็บหน้าอกบ้าง แต่ใจสั่นมากกว่า
การฉีดขาดของหลอดเลือดแดงใหญ่ที่เลี้ยงหัวใจเฉียบพลัน เจ็บหน้าอกรุนแรง กลางหน้าอก ทะลุไปด้านหลัง เกิดทันทีทันใด
แผลในกระเพาะอาหาร เจ็บ แสบ ร้อน หรือ จุกเสียด ลิ้นปี่ สัมพันธ์กับการรับประทานอาหาร
กรดไหลย้อน แสบ ร้อน ลิ้นปี่ หรือ ยอดอก กับท่าทางและมื้ออาหาร
เยื่อหุ้มปอดอักเสบ เจ็บแปลบเหมือนมีอะไรมาเสียดแทง ขึ้นอยู่กับรอยโรค สัมพันธ์กับการหายใจ
ปอดรั่ว เจ็บเหมือนถูกฉีกขาด เป็นเพียงข้างเดียว เกิดอย่างเฉียบพลัน เหนื่อยหอบ หายใจลำบาก
ลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด เจ็บแปลบ ๆ หายใจเข้า-ออกลึก ๆ เหนื่อยหอบ
กระดูกอ่อนซี่โครงอักเสบ ระบุตำแหน่งได้ชัดเจน เจ็บมากขึ้นเมื่อเคลื่อนไหว หรือ หายใจลึก ๆ มีจุดกดเจ็บ
กลุ่มอาการกดรัดของหลอดเลือดและเส้นประสาทบริเวณทางออกช่องอก อาจมีอาการเจ็บหน้าอกได้บ้าง ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่ถูกบีบรัด เมื่อมีการเคลื่อนไหว หรือ ถูกกดทับในบริเวณนั้น ๆ เจ็บบริเวณแขน และชา
งูสวัด ปวดแสบร้อน ตามแนวเส้นประสาทที่มีการอักเสบ แต่จะเจ็บเพียงข้างเดียวเท่านั้น
ความเครียด วิตกกังวล หรือ ซึมเศร้า เจ็บแปลบๆ หรือ เจ็บแบบเข็มแทง บริเวณหน้าอกซีกซ้ายระบุจุดที่เจ็บได้ ไม่สัมพันธ์กับการออกกำลังกาย หายใจไม่เต็มอิ่ม

 

ในส่วนของการรักษานั้น ขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยของแพทย์เป็นหลัก ในด้านของกายภาพบำบัดนั้น มีหน้าที่ฟื้นฟู และเพิ่มสมรรถภาพในการดำเนินชีวิต โดยเฉพาะในกรณีผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจ ซึ่งในผู้ป่วยแต่ละคนจะมีโปรแกรมในการรักษาฟื้นฟูที่ต่างกัน ขึ้นอยู่กับความสามารถของผู้ป่วยที่วัดจากการตรวจร่างกาย

ทั้งหมดนี้เป็นเพียงความรู้เบื้องต้นที่ให้ท่านผู้อ่านได้สังเกตอาการของตัวเองหรือคนใกล้ตัวที่มีอาการเจ็บหน้าอก เพื่อการรักษาที่ถูกต้องและทันท่วงที แต่ก่อนที่อาการเหล่านี้จะเกิดขึ้น เราควรหาแนวทางป้องกันเสียก่อน วิธีง่ายๆ คือ การออกกำลังกาย, รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ครบทั้ง 5 หมู่, ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกินมาตรฐาน และสำหรับผู้ที่มีโรคประจำตัว ควรรับยาอย่างต่อเนื่องตามที่แพทย์สั่ง

เรียบเรียงโดย กภ.สกาวรัตน์   เตชทวีทรัพย์

เอกสารอ้างอิง

  1. วิชัย เส้นทอง. Chest pain. ใน: กาญจนา จันทร์สูง, ประณิธิ หงสประภาส. (บรรณาธิการ) อาการวิทยาทางอายุรศาสตร์ Symptomatology in genernal medicine. ขอนแก่น: ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2558. หน้า 165-170.
  2. ชาญวิทย์ รุ่งศรีทอง และประสาท เหล่าถาวร. Chest pain เจ็บหน้าอก. ใน: หญิงน้อย อุบลเดชประชารักษ์. (บรรณาธิการ) อาการอายุรศาสตร์ Medical symptomatology. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า; 2538. หน้า 89-97.
  3. Braunwald E. Disorders of the cardiovascular system. In: Isselbacher JK, Martin JB, Braunwald E, Wilson JD, Fauci AS, Kasper DL, editors. Harrison’s Principles of Internal Medicine 3rd ed. New York: McGraw-Hill. 1994. p. 939-941
  4. สุวรรณ จรูงจิตรอารี. กายภาพบำบัดโรคระบบทางเดินหายใจและโรคหัวใจ. กรุงเทพมหานคร. 2540. หน้า 188-196.

2 comments on “ปัญหาหัวใจ ภัยร้ายใกล้ตัว

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *