มารู้จักภาวะข้อสันหลังยึดติด (Ankylosing spondylitis) กันดีกว่า

ภาวะนี้ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดถ้ามีการเตรียมความพร้อม มีความเข้าใจ และรับมือกับโรคนี้อย่างถูกวิธี หวังว่าผู้อ่านคงพร้อมแล้วที่จะทำความรู้จักกับ ภาวะข้อสันหลังยึดติด (Ankylosing spondylitis) กันนะคะ

1. มารู้จักกับ Ankylosing spondylitis กันเถอะ

Ankylosing Spondylitis หรือเรียกสั้นๆ ว่า AS มาจากภาษากรีกว่า Ankylos หมายถึง การยึด รั้ง ติดแข็ง ส่วนคำว่า Spondylos หมายถึง กระดูกสันหลัง และสามารถเรียกได้อีกชื่อว่า Bamboo spine เนื่องจากโรคนี้ส่งผลให้กระดูกสันหลังที่ยึดติดคล้ายกับปล้องไม้ไผ่นั่นเอง1

โรคนี้เป็นภาวะที่มีการอักเสบเรื้อรังของร่างกายโดยไม่ทราบสาเหตุ มักเกิดโดยตรงต่อข้อต่อแกนกลางของร่างกายพบมากบริเวณข้อต่อกระเบนเหน็บ (Sacroiliac joint) กระดูกสันหลังทุกระดับตั้งแต่ คอ อก เอว รวมถึงเอ็นกล้ามเนื้อ เอ็นกระดูกที่อยู่บริเวณแกนกลางร่างกาย เช่น หมอนรองกระดูกสันหลัง เยื่อหุ้มกระดูกอ่อน เป็นต้น บางครั้งอาจมีการอักเสบของรยางค์ เช่น ข้อไหล่ ข้อเข่า ข้อเท้า และระบบอื่น ๆ ในร่างกาย เช่น ระบบปัสสาวะ ระบบหายใจ ระบบย่อยอาหาร อีกด้วยแต่พบได้น้อยมากโรคนี้จัดอยู่กลุ่มของโรคข้ออักเสบชนิด Seronegative spondyloarthropathies เป็นกลุ่มอาการที่แยกออกมาจากอาการปวดข้อของภาวะรูมาตอยด์ (Rhumatoid syndrome) ซึ่งเมื่อตรวจทางห้องปฏิบัติการแล้วไม่พบ Rhumatoid factor (RF) และไม่สามารถหายขาดได้ อาการจะค่อย ๆ แย่ลงด้วยตัวโรคเองโดยภาวะนี้มักพบในเพศชายมากกว่าเพศหญิง1-3

ภาวะกระดูกสันหลังยึดติดทำให้เกิดการอักเสบบริเวณกระดูกแกนกลางของร่างกายเรื้อรัง เมื่อมีการอักเสบทำให้บางส่วนของกระดูกเสียหายและบางลง ดังนั้นร่างกายจึงต้องสร้างแคลเซียมเพิ่มขึ้นเพื่อทดแทนความเสียหายที่เกิดขึ้นแต่หากการอักเสบดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ข้อต่อมีแคลเซียมมาพอกมากขึ้นหนาตัวจนดูเหมือนรวมเป็นชิ้นเดียวกันหมด3

2. อาการที่พบของ Ankylosing spondylitis3-4

1. Morning stiffness ผู้ป่วยจะมีอาการข้อหลังยืดติด ปวด ตึงหลังในตอนเช้า บางคนอาจเป็นมากกว่า หรือ น้อยกว่า 30 นาที ขึ้นอยู่กับความรุนแรง
2. Chronic back pain มีอาการปวดหลังเรื้อรังไม่น้อยกว่า 3 เดือน โดยอาการปวดนี้ไม่ได้มีสาเหตุมาจากอุบัติเหตุและอาการต้องค่อยๆ เกิดขึ้น (gradually onset)
3. Inflammation มีอาการ ปวด อักเสบของข้อต่อ พบมากบริเวณกระเบนเหน็บ หลังส่วนล่าง และเยื่อหุ้มข้อ เช่น ข้อไหล่ ข้อสะโพก
4. Limit joint movement เกิดการจำกัดการเคลื่อนไหวของร่างกายในส่วนต่าง ๆ เช่น ก้มคอ เงยคอ หันคอ เหยียดหลัง งอหลัง การหายใจ งอข้อสะโพก เป็นต้น
5. Poor posture ไหล่ห่อ คอยื่น หลังค่อม งอหลัง
6. Progressive worsen อาการจะแย่ลงเมื่อพักหรือหยุดนิ่ง ไม่เคลื่อนไหวเป็นเวลานาน อาการจะดีขึ้นเมื่อมีการเคลื่อนไหว หรือ ขยับข้อต่อ

3. การตรวจวินิจฉัยสำหรับAnkylosing spondylitis3

ตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์
1. ซักประวัติ
2. Labatory test :
– HLA-B27
– ESR (การตรวจหาค่าสารอักเสบ ซึ่งในกลุ่ม AS จะค่าที่ค่อนข้างสูง)
3. X-ray : พบการเชื่อมติดกันของกระดูกสันหลัง (ดังภาพด้านล่าง)
ตรวจวินิจฉัยทางกายภาพบำบัด
1. ซักประวัติ
2. ตรวจร่างกาย
– ROM
– The Lumbar spine flexion test
– Chest expansion test
– The tragus to wall test
– Schober test
พบแพทย์ พบนักกายภาพบำบัด


ภาพ X ray กระดูกสันหลังของภาวะกระดูกสันหลังยึดติด5

หากตรวจพบภาวะนี้แล้วเราจะมีวิธีในการปฏิบัติตน รวมถึงการออกกำลังกายอย่างไรที่เหมาะสมเพื่อป้องกันและชะลอให้ตัวโรคเพิ่มมากขึ้น สามารถติดตามได้ในตอนต่อไปนะคะ

เรียบเรียงโดย กภ.พัชริดา กุลครอง

เอกสารอ้างอิง

  1. Martins NA, Furtado GE, Campos MJ, Ferreira JP, Leitão JC, Filaire E. Exercise and ankylosing spondylitis with New York modified criteria: a systematic review of controlled trials with meta-analysis. Acta Reumatol Port. 2014 Oct 1;39(4):298-308.
  2. Sharan D, S Rajkumar J. Physiotherapy for ankylosing spondylitis: systematic review and a proposed rehabilitation protocol. Curr Rheumatol Rev. 2017 Aug 1;13(2):121-5.
  3. Millner JR, Barron JS, Beinke KM, Butterworth RH, Chasle BE, Dutton LJ et al. Exercise for ankylosing spondylitis: An evidence-based consensus statement. Semin Arthritis Rheum 2016 Feb 1;45(4):411-27.
  4. Martindale J, Shukla R, Goodacre J. The impact of ankylosing spondylitis/axial spondyloarthritis on work productivity. Best Pract Res ClinRheumatol. 2015 Jun 1;29(3):512-23.
  5. Vera G, Lionel S. Ankylosing spondylitis: an update. Aust Fam Physician. 2013 Nov;42(11):780-4.

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *