มารู้จักข้อไหล่ติด (Frozen shoulder) กันเถอะ!

ข้อไหล่ติดคืออะไร

ข้อไหล่ติด คือ ภาวะที่เอ็นข้อไหล่หรือเนื้อเยื่อต่าง ๆ ที่หุ้มรอบข้อไหล่มีการหนาตัวและหดสั้น ทำให้ข้อไหล่มีความตึงตัว และมีอาการปวด(1) ส่งผลให้การเคลื่อนไหวของข้อไหล่ค่อย ๆ ลดลง ทั้งการเคลื่อนไหวด้วยตัวเองเอง (active movement) และการเคลื่อนไหวที่ผู้อื่นทำให้ (passive movement)(2) โดยพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย และในช่วงอายุ 40-56 ปี(3

แผนผังแสดงสาเหตุการเกิดภาวะข้อไหล่ติด โดย Cr. Zuckerman & Rokito, 2011(2)

สาเหตุการเกิด

สามารถแบ่งสาเหตุการเกิดได้ 2 ประเภท(2) คือ

  1. ปฐมภูมิ (primary) คือ ไม่ทราบสาเหตุ (idiopathic)
  2. ทุติยภูมิ (secondary) คือ สาเหตุการเกิดเกี่ยวข้องกับอาการอื่น แบ่งเป็น 3 ประเภท คือ
    • สาเหตุจากภายในข้อไหล่ (intrinsic) เช่น มีการอักเสบหรือกระดูกงอกบริเวณเอ็นกล้ามเนื้อหรือกล้ามเนื้อรอบ ๆ ข้อไหล่
    • สาเหตุจากภายนอกข้อไหล่ (extrinsic) ซึ่งทำให้ข้อไหล่ไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ปกติ เช่น เกิดการจำกัดการเคลื่อนไหวหลังผ่าตัดบริเวณเต้านม การผ่าตัดบริเวณกระดูกคอ หรือกระดูกแขนหัก
    • สาเหตุจากโรคอื่น ๆ (systemic) เช่น โรคเบาหวาน โรคความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ หรือโรคหัวใจและหลอดเลือด หรือในผู้ป่วยอัมพาต เป็นต้น(4)

ปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำให้เกิดอาการ

การอยู่ในท่าหลังค่อม ไหล่ห่อ หรือการเคลื่อนไหวแขนซ้ำ ๆ (5) เช่น การนั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ การเล่นโทรศัพท์มือถือ การยกของหนัก การยกแขนค้างเป็นเวลานาน เหล่านี้อาจส่งผลให้เกิดอาการได้

อาการแสดง(6)

ภาวะข้อไหล่ติด จะมีอาการหลากหลาย โดยอาจเกิดอาการต่าง ๆ ดังนี้

  1. อาการจะเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ
  2. ปวดบริเวณข้อไหล่ หรือต้นแขน (deltoid insertion)
  3. ไม่สามารถนอนทับข้อไหล่ข้างที่มีอาการปวดได้
  4. มีอาการปวดเมื่อยกแขน และยกแขนขึ้นไม่สุด (shoulder elevation)
  5. มีอาการปวดขณะหมุนแขนออกด้านนอก (shoulder external rotation)
  6. กล้ามเนื้อรอบข้อไหล่ตึงตัว
  7. กล้ามเนื้อรอบข้อไหล่ยึดรั้ง
  8. กล้ามเนื้อรอบข้อไหล่อาจมีขนาดลดลง
  9. พบจุดกดเจ็บบริเวณกล้ามเนื้อรอบข้อไหล่
  10. X-rays ไม่พบความผิดปกติ ยกเว้นกระดูกมีการเปลี่ยนแปลง
  11. มีอาการปวดมาก
  12. มีอาการปวด แต่ทำกิจกรรมต่าง ๆ ได้

ระยะเวลาดำเนินโรค

แบ่งเป็น 3 ระยะ ดังนี้(3)

  1. ระยะ Painful freezing phase คือ ระยะที่มีอาการปวดมากและจำกัดการเคลื่อนไหวของข้อไหล่โดยไม่มีประวัติการได้รับบาดเจ็บ อาจมีอาการปวดตลอดเวลาและปวดมากในเวลากลางคืน และการรับประทานยาเพื่อบรรเทาอาการปวดอาจช่วยได้ไม่มาก โดยจะมีอาการนี้ในช่วงเวลา 10-36 สัปดาห์แรก
  2. ระยะ Adhesive phase คือ ระยะที่อาการปวดลดลงแต่การจำกัดการเคลื่อนไหวของข้อไหล่อาจไม่มีการเปลี่ยนแปลง อาการปวดอาจพบเฉพาะในช่วงสุดท้ายของการเคลื่อนไหว ระยะนี้อยุ่ในช่วง 4-12 เดือน
  3. ระยะ Resolution phase คือ หลังจากระยะ 2 ( Adhesive phase ) ในระยะนี้การยึดรั้งของข้อไหล่จะลดลงและสามารถเคลื่อนไหวได้ดีขึ้นด้วยตัวเอง อยู่ในช่วงเวลา 12-42 เดือน ซโดยเฉลี่ยใช้เวลามากกว่า 30 เดือน อาการจึงจะดีขึ้นอย่างมาก ซึ่งอาจจะเคลื่อนไหวได้เต็มช่วงตามปกติหรือไม่ก็ได้

แนวทางการรักษา(3)

ระยะ Painful freezing phase

  1. รับประทานยาบรรเทาอาการปวด (NSAIDs)
  2. รักษาทางกายภาพบำบัด
    • เพื่อลดอาการปวด
    • รักษาช่วงการเคลื่อนไหวของข้อไหล่ไม่ให้ลดลงไปกว่าเดิม
    • เพิ่มช่วงการเคลื่อนของข้อไหล่
  3. ฉีดหรือรับประทานยาเพื่อบรรเทาอาการปวด (steroid injection)
  4. ยับยั้งการทำงานของเส้นประสาทบริเวณข้อไหล่ (suprascapular nerve blocks)

ระยะ Adhesive phase

  1. รักษาทางกายภาพบำบัด
    • ใช้เทคนิคการดัดดึงข้อต่อ (mobilization) เพื่อเพิ่มช่วงการเคลื่อนไหวให้ข้อไหล่
    • ออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นให้เนื้อเยื่อต่าง ๆ บริเวณรอบ ๆ ข้อไหล่
    • ออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อรอบ ๆ ข้อไหล่
  2. การเพิ่มช่วงการเคลื่อนไหวโดยการวางยาสลบร่วมกับดัดข้อต่อ (manipulation under anaesthesia)
  3. การผ่าตัดเพื่อลดการยึดติดของข้อไหล่ (arthroscopic)

3. ระยะ Resolution phase

  1. การรักษาคล้าย ระยะ Adhesive phase ขึ้นอยู่กับอาการขณะนั้น

โดยสรุป อาการข้อไหล่ติดสามารถเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุ และจะดีขึ้นได้ด้วยตัวเองแต่ใช้เวลานาน ดังนั้นจึงควรหลีกเลี่ยงหรือลดปัจจัยเสี่ยงที่อาจส่งเสริมให้เกิดอาการและควรสำรวจตัวเองเมื่อเริ่มมีความผิดปกติ รีบปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อตรวจประเมินและรักษา อย่าปล่อยทิ้งไว้นานจนเป็นปัญหาเรื้อรังเพราะอาจส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันและการทำงานได้

เรียบเรียงโดย กภ. สุรีย์ฉาย พุดสีเสน

เอกสารอ้างอิง

  1. Brealey S, Armstrong AL, Brooksbank A, Carr AJ, Charalambous CP, Cooper C, et al. United Kingdom Frozen Shoulder Trial (UK FROST), multi-centre, randomised, 12 months, parallel group, superiority study to compare the clinical and cost-effectiveness of Early Structured Physiotherapy versus manipulation under anaesthesia versus arthroscopic capsular release for patients referred to secondary care with a primary frozen shoulder: study protocol for a randomised controlled trial. Trials. 2017; 18(1):614.
  2. Zuckerman JD, Rokito A. Frozen shoulder: a consensus definition. J Shoulder Elbow Surg. 2011; 20(2):322–5.
  3. Dias R, Cutts S, Massoud S. Frozen shoulder. BMJ. 2005; 331(7530):1453–6.
  4. Guyver PM, Bruce DJ, Rees JL. Frozen shoulder – A stiff problem that requires a flexible approach. Maturitas. 2014; 78:11-6.
  5. Nairn BC, Chisholm SR, Drake JD. What is slumped sitting? A kinematic and electromyographical evaluation. Man Ther. 2013; 18(6):498–505.
  6. Codman EA. The Shoulder: Rupture of the supraspinatus tendon and other lesions in or about the subacromial bursa. Boston: Krieger Publishing Company; 1934.

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *